Sądowa próba pogodzenia małżonków

Abstract

Obowiązujące przepisy kanoniczne podkreślają troskę prawodawcy kościelnego o unikanie sporów wśród wiernych i pokojowe ich rozstrzyganie (kan. 1446 Kodeksu Prawa Kanonicznego Jana Pawła II). W sposób szczególny troska ta dotyczy godzenia małżonków. W pierwszej kolejności ustawodawca nakłada ten obowiązek na biskupa diecezjalnego, który jest pierwszym sędzią w diecezji i przysługuje mu władza zwyczajna, własna i bezpośrednia. Każdy sędzia na początku sprawy wniesionej przed sąd kościelny powinien podjąć próbę pogodzenia małżonków poprzez zastosowanie mediacji bądź innych środków (np. rozmowa z duszpasterzem, spotkanie z biegłym sądowym, terapia małżeńska, terapia indywidualna). Wszelkie środki pastoralne należy stosować nie tylko przed przyjęciem sprawy o nieważność małżeństwa, ale także w toku procesu, o ile istnieje nadzieja na pogodzenie się małżonków. Niestety powyższa norma zazwyczaj ogranicza się w polskich sądach kościelnych do przesłania stronie pozwanej zapytania czy zamierza pogodzić się ze współmałżonkiem i pod jakimi warunkami. Współmałżonek otrzymuje to zapytanie wraz ze skargą powodową, która w większości przypadków rzuca na niego negatywne światło. Nadal większość skarg powodowych o nieważność małżeństwa wnoszona jest przez powoda z tytułu nieważności po stronie pozwanej. Niniejszy artykuł ma przybliżyć jak przebiega próba godzenia małżonków na forum kościelnym. Канонічні норми виражають прагнення церковного законодавця уникати суперечок між вірними та вирішувати їх мирним шляхом (канон 1446 р. Кодексу канонічного права Івана Павла II). Зокрема, це стосується примирення подружжя. Перш за все, законодавець покладає цей обов›язок на єпархіального єпископа, який є першим суддею в єпархії та має звичайну, належну та безпосередню владу. На початку справи, винесеної до церковного суду, кожен суддя повинен намагатися примирити подружжя за посередництвом або в інший спосіб (наприклад, розмова зі священиком, зустріч із свідком-експертом, шлюбна терапія, індивідуальна терапія). Усі душпастирські заходи мають застосовуватися не тільки до початку розгляду справи про скасування шлюбу, а й під час судового розгляду, якщо є надія на примирення подружжя. На жаль, церковні суди в Польщі обмежують цю норму тим, що відповідачу розсилається запит про те, чи мають намір вони примиритися та на яких умовах. Подружжя отримує цей запит разом зі скаргою позивача, яка переважно кидає на них негативне світло. Більшість вимог про скасування шлюбу позивач пред›являє для скасування з боку відповідача. Ця стаття має на меті представити спробу примирити подружжя на церковному форумі.